Yöresel turşular Türkiye’nin neredeyse her bölgesinde farklı bir sebzeyle, farklı bir adla karşımıza çıkar: Sivas’ta pancar dalı, Ordu’da taflan, Muş’ta çorti, Mardin’de acur. Bu sayfa, kaynağı doğrulanabilen yöresel turşuları il il ve bölge bölge listeler. Her satırda bir yöre, o yörenin bilinen turşusu, onu ayıran özellik ve resmî kaynak var. Kaynak olarak TÜRKPATENT coğrafi işaret kayıtlarını ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile il kültür turizm müdürlüklerinin sayfalarını kullandık; kaynağını bulamadığımız yöreyi listeye almadık.
Yöresel turşular haritası nasıl hazırlandı?
Önce TÜRKPATENT Coğrafi İşaretler Portalı’nda adında turşu, şalgam, pezik, çorti, kapari, taflan ve kornişon geçen kayıtları taradık ve her kaydın tescil belgesindeki ürün tanımını okuduk. Ardından tescilli olmayan ama resmî tanıtım sayfalarında yöre mutfağının parçası olarak anılan turşuları ekledik. “Kendine özgü yanı” sütunu, kaynakta yazanın kısa özetidir; tescil belgelerindeki ölçü, oran ve süre bilgilerini bilerek almadık, onlar için kaynağın kendisine bakılmalıdır. Tescil numarası olan satırlar coğrafi işaret kaydına, diğerleri resmî tanıtım sayfasına dayanır. Liste 17 Ekim 2026 itibarıyla günceldir.
Marmara bölgesinin yöresel turşuları
| Yöre | Turşu | Kendine özgü yanı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Balıkesir, Sındırgı | Sındırgı kornişonu (turşuluk) | Turşu üretiminde kullanılan kornişon; menşe adı olarak tescilli, yani hammaddenin kendisi yöreyle özdeşleşmiş. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 1403 (menşe adı) |
| Kırklareli | Lahana turşusu | Lahana turşusu yörede yemeklerde kullanılır; pirinçle pişen “kalle” bunlardan biridir. | Kırklareli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |
Ege bölgesinin yöresel turşuları
| Yöre | Turşu | Kendine özgü yanı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Aydın | Patlıcan-biber teretoru | Yörede turşuya “teretor” denir; patlıcan ve biberle kurulan çeşidi yöresel yemekler arasında sayılır. | Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |
Akdeniz bölgesinin yöresel turşuları
| Yöre | Turşu | Kendine özgü yanı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Adana | Adana şalgamı (şalgam suyu) | Siyah havuç ve şalgamla laktik fermantasyondan geçen, mor-kırmızı renkli, bulanık ve ekşi bir içecek. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 489 |
| Mersin, Tarsus | Tarsus şalgamı (şalgam suyu) | Şalgam suyu olarak coğrafi işaret tescilli; tescil metninin ayrıntısı için kayda bakınız. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 84 |
İç Anadolu bölgesinin yöresel turşuları
| Yöre | Turşu | Kendine özgü yanı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Ankara, Çubuk | Çubuk turşusu | Çubuk platosunda yetişen, sıkı dokuları nedeniyle körpe toplanan sebzelerden yöreye has usulle hazırlanır. Ayrıntısı: Çubuk turşusu nerenin. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 99 |
| Ankara, Çubuk | Dolma kelek turşusu | Ham kavun olan kelek domates ve biberle birlikte kurulur. Ayrıntısı: kelek turşusu. | Kültür Portalı (Kültür ve Turizm Bakanlığı) |
| Sivas | Sivas pezik (dal) turşusu | Pancarın yumrusu değil dalı (sapı) kullanılır; ürünü farklılaştıran temel malzeme budur. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 492 |
| Nevşehir | Nevşehir üzüm turşusu | Nevşehir parmak üzümüyle yapılır; üzümün şekeri sayesinde tatlı-ekşi bir tadı vardır. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 1894 |
Karadeniz bölgesinin yöresel turşuları
| Yöre | Turşu | Kendine özgü yanı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Çorum, İskilip | İskilip turşusu | Tescil metnine göre onu özel kılan unsurlardan biri İskilip kaya tuzu ve yöreye özgü yöntemlerdir. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 131 |
| Çorum, Osmancık | Osmancık kapari turşusu | Kapari (gebere) bitkisinin mayhoş-buruk tadı turşuya kendine has ekşimsi lezzetini verir. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 1636 |
| Ordu | Ordu taflan turşusu | Karayemiş olarak da bilinen taflanın meyvesinden yapılır; meyvenin mayhoş-buruk tadı turşuya karakterini verir. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 1102 |
| Ordu, Kabadüz | Ordu yayla pancarı (dürme) turşusu | Yaylada yetişen sıkı başlı lahanadan yapılır; yörede lahanaya “dürme” ya da “pancar” denir. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 269 |
| Ordu, Ünye | Turşu kavurmaları | Kara lahana, taflan gibi turşular kavrularak yemeğe dönüştürülür. Benzer bir tarif: turşu kavurması. | Ünye Turizm Danışma Bürosu (Kültür ve Turizm Bakanlığı) |
| Tokat, Reşadiye | Reşadiye kırmızı pezik turşusu | Kırmızı pancarın hem dal-gövdesi hem kök-yumrusu kullanılır. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 1455 |
| Giresun | Fasulye turşusu | Haşlanan fasulye sarımsaklı harçla kat kat kavanoza basılır. | Kültür Portalı (Giresun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü) |
| Giresun | Yeşil domates (misir) turşusu | Yörede yeşil domatese “misir” denir ve turşusu kurulur. | Giresun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |
| Rize | Fasulye turşusu (turşu tavalı) | Fasulye turşusu tavada kavrulur; mısır ekmeği, ayran ya da çayla yenir. | Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |
| Bayburt | Kelem (lahana) turşusu | Lahana turşusu, coğrafi işaretli “Bayburt ekşi lahana” yemeğinin ana malzemesidir. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 648 |
Doğu Anadolu bölgesinin yöresel turşuları
| Yöre | Turşu | Kendine özgü yanı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Muş | Muş çorti turşusu | Kıyılmış lahanayla yapılır; nohut ya da ekşi hamurla ekşitilmesiyle diğer turşulardan ayrılır. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 294 |
| Erzurum | Çortutu (şalgam turşusu) | Şalgam yumrusundan yapılan turşudur; coğrafi işaretli “Erzurum çortutu pancarı” yemeğinin ana malzemesidir. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 987 |
| Van | Dip (şeker pancarı) turşusu | Yörede turşuya elma, armut ve şamama da katılır; şeker pancarından dip turşusu yapılır. | Kültür Portalı (Kültür ve Turizm Bakanlığı) |
Güneydoğu Anadolu bölgesinin yöresel turşuları
| Yöre | Turşu | Kendine özgü yanı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Gaziantep | Gaziantep acur-biber turşusu | Acur, biber ve sarımsağın birlikte fermente edilmesiyle yapılır. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 1057 |
| Mardin, Midyat | Midyat (acur) turşusu | Tescil metnine göre üretimde kişniş kullanılması coğrafi sınıra özgü bir niteliktir. | TÜRKPATENT, coğrafi işaret no 1131 |
| Mardin | Acur turşusu | Fermantasyon sırasında “gızbara” baharatı kullanılması en belirgin özelliğidir. Acur hakkında: acur turşusu. | Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |
Başvuru aşamasındaki turşu
Arhavi burği turşusu (Artvin, Arhavi): burği bitkisinin genç yaprak saplarından yapılan bir turşu. Mahreç işareti başvurusu (C2023/000196) TÜRKPATENT’in 15 Eylül 2026 tarihli 229 sayılı Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Bülteni’nde ilan edildi; tescil süreci itiraz süresinin sonunu bekliyor. Kaynak: TÜRKPATENT coğrafi işaret sayfası ve 229 sayılı bülten.
Yöresel turşular hakkında sık sorulan sorular
Coğrafi işaretli turşu ne demek? Adı, belirli bir yöreyle özdeşleşmiş olduğu için TÜRKPATENT’te tescil edilmiş turşu demektir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 34. maddesine göre coğrafi işaretin iki türü vardır: menşe adı ve mahreç işareti. Listedeki tescilli turşuların hepsi mahreç işaretidir; Sındırgı kornişonu ise turşuluk hammadde olarak menşe adı almıştır.
Şalgam suyu turşu sayılır mı? Şalgam suyu, siyah havuç ve şalgamın laktik fermantasyonuyla yapılan bir içecektir; turşuyla aynı mayalanma ailesindendir ama coğrafi işaret kayıtlarında turşu olarak değil içecek olarak geçer. Bu yüzden tabloda adını ayrıca belirttik.
Karadeniz’de neden bu kadar çok turşu var? Kaynaklar bunu tek bir sebebe bağlamıyor. Dikkat çeken nokta, Ünye, Rize ve Bayburt kayıtlarında turşunun ayrıca bir yemeğin malzemesi olarak geçmesi: turşu kavurması, turşu tavalı ve ekşi lahana. Bu yemeklerden birini turşu kavurması yazısında anlattık.
Listede olmayan bir yörenin turşusu var mı? Olabilir. Biz yalnızca resmî bir kaynağa dayandırabildiğimiz yöreleri aldık. Kaynaklı bir öneriniz varsa bize yazın, ekleyelim. Turşunun hangi sebzelerden yapıldığını genel olarak turşu çeşitleri ve isimleri yazısında bulabilirsiniz.
Çubuk usulü kurduğumuz turşulara turşu fiyatları sayfasından bakabilirsiniz.
