Turşu Balkonda Saklanır mı? Kışın Donma ve Bozulma Riski

Kasım gelip kilerde yer kalmayınca pek çok evde aynı soru sorulur: turşu balkonda saklanır mı? Kısa cevap: kapalı, güneş almayan ve sıcaklığı sıfırın altına düşmeyen bir balkon kış aylarında iyi bir turşu deposudur. Açık, güneye bakan ya da gece donan bir balkon ise turşuyu birkaç hafta içinde yumuşatır, kapağını gevşetir ve kavanozu çatlatabilir. Bu yazıda balkonun hangi koşulda kiler yerine geçtiğini, donmanın turşuya ne yaptığını ve kış boyunca balkonda tutulan kavanozların nasıl kontrol edileceğini anlattık.

Turşu balkonda saklanır mı? Kısa cevap

Turşunun rahat ettiği saklama ortamı, buzdolabı soğuğu ile serin kiler arasıdır. Türkiye’nin büyük bölümünde kapalı bir balkon ekimden marta kadar bu serinliğe oldukça yakın durur; bu yüzden balkon, apartman dairesinde yaşayanlar için en pratik kış deposudur. Sorun balkonun kendisi değil, balkondaki dalgalanmadır. Gündüz güneşle ılık odaya dönüp gece eksiye düşen bir balkon, sürekli aynı serinlikte duran bir dolaptan çok daha zararlıdır.

Karar vermek için üç soruyu cevaplayın:

• Balkon kapalı mı? Camekânla kapatılmış balkon rüzgârı ve doğrudan donu keser. Açık balkonda kavanoz gece hava sıcaklığına iner.
• Güneş alıyor mu? Güneye ve batıya bakan balkon kışın bile öğleden sonra ısınır. Kuzey ve doğu cephesi daha uygundur.
• Gece donuyor mu? Bulunduğunuz şehirde gece sıcaklığı sık sık sıfırın altına iniyorsa balkon yalnız sonbaharda ve baharda kullanılabilir.

Üç sorunun cevabı da lehinizeyse turşuyu balkonda gönül rahatlığıyla saklayabilirsiniz. Birinde bile şüphe varsa aşağıdaki önlemleri alın ya da kavanozları içeri taşıyın.

Turşu balkonda donar mı?

Donar. Salamura tuzlu olduğu için düz sudan birkaç derece daha geç donar, ama tuz oranı ne olursa olsun, gece sıcaklığı birkaç derece eksiye indiğinde salamura buz tutmaya başlar. Turşunun asıl zararı da burada görülür. Sebzenin içindeki su donarken genleşir ve hücre duvarlarını yırtar. Buz çözüldüğünde hücreler eski hâline dönmez; salatalık lastik gibi yumuşar, içi sulanır, havuç ve lahana çıtırlığını kaybeder. Bu süreç turşu dondurulur mu yazımızda anlattığımız dondurucu deneyiyle aynıdır, tek farkı balkonda istemeden olmasıdır.

Donmanın ikinci zararı kavanoza olur. Buz, suyun kapladığı hacimden fazla yer kaplar. Ağzına kadar dolu bir kavanozda bu genleşme kapağı yukarı iter, contayı bozar, bazen kavanozun gövdesinde çatlak açar. Çatlayan ya da kapağı gevşeyen kavanoza hava girer; çözülme sonrasında yüzeyde maya ve küf başlar.

Tek gecelik hafif bir don çoğu zaman yalnız üst katmanı etkiler. Turşu tamamen buz tutmadıysa ve kapak yerindeyse kavanozu içeri alıp birkaç gün gözlemleyin. Doku belirgin biçimde yumuşadıysa turşu yenebilir ama artık kahvaltı turşusu değil, yemeklik turşudur.

Turşu balkonda bozulur mu?

Balkonda turşuyu bozan şey çoğu zaman soğuk değil, sıcaktır. Ekim ve mart aylarında güneş alan bir balkonda kavanozun içi öğleden sonra ılık bir oda sıcaklığına çıkabilir. Bu sıcaklıkta durmuş olan mayalanma yeniden başlar, kavanozda gaz birikir ve kapak şişer. Akşam hava soğuyunca basınç düşer, kapak contasından içeri hava çekilir. Bu gidiş geliş her gün tekrarlandığında yüzeyde beyaz maya tabakası oluşur ve turşu yumuşar.

Balkonda bozulmanın ilk işaretleri şunlardır:

• Kapak ortasının kabarması ya da bastırınca tık sesi vermesi (turşu kapağı şişti yazısında ayrıntısı var),
• Salamura seviyesinin düşmesi, kapak çevresinde tuzlu kabuk oluşması,
• Suyun her gün biraz daha bulanması ve yüzeyde köpük görülmesi,
• Açınca keskin, mayamsı ya da çürük bir koku gelmesi.

Bu işaretlerin hangisinin zararsız, hangisinin bozulma olduğunu ayırmak için turşu bozuldu mu rehberimizdeki sekiz maddelik listeye bakabilirsiniz.

Balkon türüne göre saklama tablosu

Ev içindeki diğer saklama yerleriyle karşılaştırma için turşu nerede saklanır yazımıza, sıcaklığın ortam ortam etkisi için turşu kaç derecede saklanır yazımıza göz atabilirsiniz.

Balkonda turşu saklarken 7 önlem

1. Zeminden yükseltin. Balkon zemini en soğuk ve en nemli yerdir. Kavanozları ahşap bir rafa ya da sandığa koyun.
2. Duvara yaslayın. Evin iç duvarına bitişik raf, dış cepheye bakan camın önünden birkaç derece daha ılıktır ve geceleri daha geç soğur.
3. Işığı kesin. Kavanozların üstünü koyu bir bez ya da kalın kartonla örtün. Işık rengi soldurur, güneş ise sıcaklığı oynatır.
4. Yalıtımlı kutu kullanın. Gece sıcaklığının eksiye indiği şehirlerde kavanozları köpük bir kutuya ya da battaniyeye sarılı bir sandığa koymak donu birkaç gece geciktirir.
5. Kavanozu ağzına kadar doldurmayın. Salamura ile kapak arasında bir parmak boşluk kalsın. Donma ya da gaz basıncı olursa bu boşluk tampon görevi görür. Sebzeler yine de suyun altında kalmalı.
6. Tarih yazın, sırayla tüketin. Balkona en son kurulanları koyun; en eski kavanozlar önde dursun. Bu düzenin ayrıntısını kışlık turşu depolama yazısında anlattık.
7. Haftada bir bakın. Kapak, salamura seviyesi ve suyun berraklığını kontrol etmek bir dakikanızı alır ve sorunu erkenden yakalatır.

Hangi turşu balkona daha dayanıklıdır?

Her turşu balkon koşullarına aynı tepkiyi vermez. Tuzu yüksek, mayalanmasını tamamlamış ve iyice ekşimiş turşular sıcaklık oynamalarına en dayanıklı olanlardır. Kırmızı lahana, havuç ve pancar gibi sert dokulu sebzeler hafif soğuktan pek etkilenmez. Salatalık ise en hassas olanıdır; donduğunda ilk yumuşayan, ısındığında ilk içi boşalan odur. Az tuzlu turşular ve henüz yeni kurulmuş kavanozlar balkona hiç çıkarılmamalı, buzdolabında ya da serin bir iç dolapta tutulmalıdır.

Açılmış bir kavanozu balkonda bırakmak da doğru değildir. Kapağı bir kez açılan turşuya hava girmiştir; korunması artık soğuğa bağlıdır ve balkonun sıcaklığı buna güvence vermez. Açtığınız kavanozu buzdolabına alın.

Balkon yoksa ya da yer yetmiyorsa

Kuzeye bakan bir odanın dolabı, kapalı bir merdiven altı ya da ısıtılmayan bir depo odası balkonun yerini tutabilir. Kış boyunca onlarca kavanozla uğraşmak istemiyorsanız turşuyu ihtiyaç kadar, tazesini almak da bir seçenektir. Çubuk’taki atölyemizde kurduğumuz salatalık turşusu ve karışık turşu sızdırmaz kavanozlarda, mayalanmasını tamamlamış olarak gönderilir; açmadan önce serin bir yerde, açtıktan sonra buzdolabında saklamanız yeterlidir. Güncel ürün ve gramaj bilgisi için turşu fiyatları sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Turşu balkonda kaç ay dayanır?

Kapalı, güneş almayan ve donmayan bir balkonda açılmamış turşu, iyi bir kilerdeki kadar dayanır: aylarca, rahatlıkla mevsimi çıkarır. Sıcaklığın sık oynadığı balkonda bu süre birkaç aya iner.

Donmuş turşu yenir mi?

Kapak sağlamsa, koku ve renk normalse yenir; yalnız doku yumuşar. Kavanoz çatladıysa ya da kapak açıldıysa içindekini atın.

Turşuyu balkonda kurabilir miyim?

Mayalanma için ılık bir oda gerekir; kışın balkonda turşu ekşimez ve yüzeyde maya tutar. Turşuyu içeride kurun, mayalanma bitince balkona taşıyın.

Kar yağdığında ne yapmalıyım?

Kar yağışı genellikle birkaç gece süren sert soğukla gelir. Açık balkondaki kavanozları içeri alın, kapalı balkondakileri örtün ve zeminden kaldırın.