Salatalık Turşusu Tarifi 5 Kg: Büyük Partide Nelere Dikkat Edilir?

Kışlık turşu kurarken tek kavanozluk tarif işe yaramaz; partiyi büyütmek gerekir ve büyütürken en çok tuz oranı şaşar. Aşağıda salatalık turşusu tarifi 5 kg için malzeme mantığını, kaç kavanoz çıkacağını, hangi kapta kuracağınızı ve büyük partide değişen şeyleri, 5 kiloluk bidonda neyin farklı olduğunu da ayrı ayrı anlattık. Birebir gram ve litre vermiyoruz; bunun nedenini tuz bölümünde okuyacaksınız.

Salatalık turşusu tarifi 5 kg: malzemeler ve rolleri

Malzeme	Rolü
Kornişon boy salatalık (5 kg)	İnce kabuk, dolu doku; çıtırlığın kaynağı
Su	Kaynatılıp soğutulmuş; klor ve kireç mayayı yavaşlatır
İyotsuz tuz	Mayalanmayı yönetir, dokuyu korur; tartıyla ölçülür
Sarımsak	Aroma ve koruma; birkaç baş yeter
Asma yaprağı	Tanen verir, salatalığı sıkı tutar
Dereotu sapı	Klasik ev tarifi aroması, isteğe bağlı
Acı biber (isteğe bağlı)	Birkaç adet; tat için

Tuzun miktarı sebzenin kilosuna göre değil, hazırlanan suyun miktarına ve turşunun ne kadar bekleyeceğine göre belirlenir. Az tuz mayalanmayı hızlandırır ama salatalığı yumuşatır ve küf riskini artırır; fazla tuz mayalanmayı yavaşlatır, hatta durdurur ve turşu “tuzlu salatalık” olarak kalır. Beş kiloluk partide hazırladığınız suyun hepsi kavanozlara girmez; salatalıklar sıkışık dizildiğinde bir kısmı artar, onu ağzı kapalı bir şişede saklayıp seviye düşerse tamamlamak için kullanırsınız. Tuzu kaşıkla ölçmek zorundaysanız silme alın; tepeleme kaşık silmenin bir buçuk katı gelir ve beş kiloluk partide bu fark bütün kavanozları etkiler.

Kaç kavanoz çıkar?

Kap	Kaç kilo alır	5 kg için
1,5 litrelik kavanoz	~1 kg	5 adet
3 litrelik kavanoz	~2 kg	2-3 adet
5 litrelik kavanoz	~3,5 kg	1,5 adet
10 litrelik bidon	~7 kg	1 adet (yarısı boş kalır)

Beş kilo için en pratik düzen, 1,5 litrelik beş kavanozdur. Büyük tek kaptansa küçük kavanozlar daha iyidir: açılan kavanoz hava alır, bir kez açtığınız 10 kiloluk bidonu haftalarca tüketirken turşu bozulmaya başlar. Küçük kavanozda ise açtığınızı kısa sürede bitirirsiniz. Daha küçük bir partiyle başlamak isterseniz salatalık turşusu nasıl yapılır yazımız da var.

5 kg salatalık turşusuna ne kadar tuz konur?

Tuz, salatalığın kilosuna göre değil suyun miktarına göre hesaplanır; bu yüzden “5 kiloya şu kadar tuz” diye tek bir sayı yoktur. Kavanozları ne kadar sıkı doldurduğunuz, salatalığın ne kadar su bırakacağı ve turşunun kış boyu mu yoksa birkaç hafta mı bekleyeceği oranı değiştirir. Kavanozları doldurduktan sonra su az gelirse yeni salamurayı ilk hazırladığınızla aynı tuzlulukta yapın; sade su eklemek oranı bozar.

Kaşık ölçüsü tuzun cinsine göre değişir; iri kaya tuzu kaşığa daha az girer, ince tuz daha çok. Aynı “iki kaşık” iki ayrı tuzda bambaşka tuzluluk demektir. Beş kiloluk partide mutfak tartısıyla ölçmek en güvenli yoldur; biz de her partide tartıyla çalışıyoruz ve oranı sebzeye, mevsime göre ayarlıyoruz. Oranın mantığını ve az ya da çok tuzun neye yol açtığını turşuda tuz oranı yazımızda ayrıca anlattık.

5 kiloluk bidona kaç kilo salatalık gider?

“5 kiloluk” diye satılan bidon aslında yaklaşık 5 litre hacimlidir ve içine 5 kilo salatalık sığmaz. Kornişon boy salatalık sıkışık dizildiğinde 5 litrelik bidon yaklaşık 3-3,5 kg salatalık alır; kalan boşluğu salamura doldurur. Bu bidon için hazırlayacağınız salamura da kavanozdakiyle aynı tuzlulukta olmalı, yalnız miktarı azalır.

Elinizde gerçekten 5 kg salatalık varsa ya 8-10 litrelik bir bidon kullanın ya da 5 litrelik bidonun yanına 1,5 litrelik bir kavanoz daha ekleyin. Bidonu zorla doldurmak salatalıkları ezer, ezilen salatalık da turşuda ilk yumuşayan olur.

5 kg bidonda salatalık turşusu nasıl yapılır?

Bidonda kurmanın adımları kavanozla aynıdır; farkı, büyük ağızlı tek kapta salatalıkları salamuranın altında tutmanın daha zor olmasıdır.

1. Gıdaya uygun bidon seçin. Daha önce deterjan, yağ ya da kimyasal konmamış, gıdaya uygun plastik bidon kullanın. Kaynar suyla durulayıp kurutun.
2. Dibe asma yaprağı ve sarımsak koyun. Salatalıkları dik, sıra sıra ve sıkışık dizin; her sıranın arasına dereotu sapı ve sarımsak ekleyin.
3. Salamurayı dökün. Salatalıkların birkaç parmak üstüne kadar gelsin, bidonun omzunda boşluk kalsın.
4. Ağırlık koyun. Bidonun ağzından girebilecek temiz bir tabak ya da su doldurulmuş kalın bir gıda poşeti salatalıkların yüzmesini önler.
5. Kapağı gevşek bırakın. İlk günlerde her gün kapağı açıp gazını alın. Büyük hacimde gaz daha hızlı birikir.

Bidonda kurulan turşu, kavanoza göre birkaç gün geç olur çünkü ortadaki salatalıklar daha yavaş ısınır. Sürenin sıcaklıkla nasıl değiştiğini turşu kaç günde olur yazımızda anlattık.

Hazırlık

1. Ayıklayın. Salatalıkları suya atın; yüzenleri ayırın, içi havalanmıştır. Ezik ve çizikleri de ayırın.
2. Yıkayın. Beş kilo için geniş bir leğende iki su değiştirerek yıkayın.
3. Çiçek uçlarını kesin. Her salatalığın çiçek tarafından incecik bir dilim. Bu adım yumuşamanın bir numaralı çözümüdür; 5 kilo için yirmi dakika sürer ama haftalarca emeği kurtarır.
4. Kavanozları hazırlayın. Deterjanla yıkayıp kaynar suyla durulayın, ters çevirip kurutun.
5. Salamurayı tek seferde hazırlayın. Suyu kaynatıp soğutun, tarttığınız tuzu tamamen çözün. Tek kapta hazırlamak, kavanozlar arası oran farkını ortadan kaldırır.

Doldurma

Her kavanozun dibine bir asma yaprağı ve birkaç sarımsak dişi koyun. Salatalıkları dik ve sıkışık yerleştirin; aralara sarımsak, dereotu sapı ve isterseniz bir acı biber sıkıştırın. Üste bir asma yaprağı daha koyup salamurayı dökün — sebzelerin üstünü iyice örtsün, kavanozun ağzında birkaç parmak boşluk kalsın.

Salatalıkların yüzmemesi önemlidir. Üstlerine küçük bir tabak, temiz bir taş ya da su doldurulmuş küçük bir poşet koyup bastırın. Havayla temas eden her parça küf riskidir.

Büyük partide değişen üç şey

• Isı daha yavaş dağılır. Büyük kapta mayalanma kenarlardan başlar, ortada gecikir. Bu yüzden büyük bidonlarda turşu birkaç gün geç olur.
• Gaz basıncı artar. Beş kilo salatalık daha çok karbondioksit üretir. Kapakları ilk haftalarda tam sıkmayın, günde bir kez gazını alın.
• Hata pahalıya patlar. Tek kavanozda yanlış tuz bir kavanoz kaybettirir; beş kiloda bütün kışlığı. Bu yüzden tuzu tartıyla ölçün, göz kararına güvenmeyin.

Süre ve takip

Aşama	Beklenen
İlk günler	Görünür bir şey olmaz; tuz suyu çeker
İlk haftanın sonu	Kabarcık, bulanıklık, ekşi koku
İkinci hafta	Tat oturmaya başlar, ilk tadıma
Üçüncü haftaya doğru	Turşu olur; kavanozlar serin yere alınır

Sıcaklık süreyi belirler: ılık odada turşu daha çabuk, serin yerde daha geç gelir. Beş kilo bir arada kurulduğunda kavanozlar aynı hızda olmayabilir. Her kavanozdan ayrı ayrı tadın; olanı soğuğa alın, olmayanı bekletin.

Maliyet ve zaman

Beş kilo turşunun hazırlığı, salatalık ayıklama ve uç kesme dahil yaklaşık bir buçuk saat sürer. Malzeme maliyeti mevsime göre değişir; salatalığın ucuz olduğu ağustos-eylül döneminde kurmak hem daha ekonomiktir hem sebze daha tazedir. Turşuluk sebzenin doğru zamanı için turşu nasıl kurulur yazımıza bakabilirsiniz.

Saklama

Turşu olduktan sonra kavanozları serin ve karanlık bir yere alın: kiler, balkon dolabı ya da buzdolabı. Açtığınız kavanoz mutlaka buzdolabında durmalı. Turşu alırken temiz ve kuru kaşık kullanın; ıslak kaşık salamuraya istenmeyen mikroorganizma taşır. Koşulların tamamı turşu nasıl saklanır yazımızda.

Kışlık kurarken sebzeyi nereden almalı?

Beş kilo salatalık, marketten alındığında hem pahalıya gelir hem boy tutturmak zordur. Turşuluk sebzenin doğru adresi haldir ya da doğrudan üreticidir. Halde turşuluk salatalık kasa halinde satılır ve boy ayrımı yapılmış olarak gelir; “üç numara” ya da “turşuluk” diye sorun. Doğrudan üreticiden alırsanız hasat günü toplanmış sebzeye ulaşırsınız, bu da dokuda gözle görülür fark yaratır.

Alırken üç şeye bakın: salatalıklar aynı boyda mı, yüzeyleri parlak ve sıkı mı, sapları taze mi. Boy farkı büyükse aynı kavanozda ince olanlar çabuk, kalınlar geç turşu olur ve tat tutmaz. Sararmaya başlamış, uçları yumuşamış ürünü hiç almayın; o partiden kurulan turşu birkaç hafta sonra cıvır.

Aynı salamurada başka sebze kurulur mu?

Kurulur, ama hepsi aynı hızda olmaz. Salatalığın yanına biber, havuç ya da lahana eklerseniz karışık turşu elde edersiniz; bu durumda geç mayalanan sebzeleri daha ince doğramak gerekir. Pancar eklemeyin ya da çok az koyun: hem şeker oranı yüksek olduğu için hızlı ekşir hem bütün kavanozu pembeye çevirir.

Sofralık turşuda tek sebzeyle kurmak daha öngörülebilir sonuç verir. Karışık kuracaksanız kaba dengeyi karışık turşumuzda uyguladığımız gibi tutun: ağırlığın yarısı salatalık, kalanı biber, havuç ve lahana.

Konuyla doğrudan ilgili bir yazımız daha var: Çağla Turşusu: Nedir, Ne Zaman Kurulur, Nasıl Yapılır?.

Bu konunun ayrıntısını ayrı bir yazıya ayırdık: 10 Kiloluk Bidona Karışık Turşu Ölçüsü.

Kurmakla uğraşmak istemeyenler için: kornişon boy salatalıkla, tartıyla ayarlanmış salamurada kurduğumuz salatalık turşusu 5 kilogramlık kavanozda da sipariş edilebiliyor.

Sık sorulan sorular

5 kg salatalığa kaç litre su gider? Kavanozların doluluğuna bağlıdır; sıkışık dizilmiş salatalık daha az salamura ister. Suyu bol hazırlayın, artan salamurayı atmayın, seviye düşerse tamamlarsınız.

Tuzu az koysam olur mu? Orta tuzlu salamuranın altına inmeyin. Az tuz mayalanmayı hızlandırır ama turşu çabuk yumuşar ve küf riski artar.

5 litrelik kavanoza ne kadar tuz konur? 5 litrelik kavanoza yaklaşık 3,5 kg salatalık sığar, kalanı salamuradır. Tuz, o salamuranın miktarına göre tartılır; kavanoz büyüdükçe tuzluluk değil, salamura miktarı artar.

Bidonda mı kavanozda mı kurayım? 5 kilo için kavanoz daha iyidir. Bidon 10 kilodan sonra mantıklı olur.

Hepsini aynı anda mı tüketmeliyim? Hayır; kapalı kavanoz aylarca durur. Açtığınızı birkaç hafta içinde bitirin.

Kurmakla uğraşmak istemezsem? 5 kg kavanozumuzu hazır gönderiyoruz; fiyatlar sayfamızda güncel tutarları bulabilirsiniz.

Kışlık turşu sezonu başlayınca haber verelim

Turşuluk sebze mevsiminde toplanıp mayaya girdiğinde tek bir e-posta gönderiyoruz: hangi çeşitler hazır, hangi boylar var. Spam yok, haftalık bülten yok.

Adınız E-posta adresiniz Haber Ver

Sezon duyurularının e-posta ile gönderilmesine izin veriyorum. Gizlilik politikası